Wat is een dorpshuis?

Dorpshuizen hebben een sociaal-culturele functie. Het zijn openbare ontmoetingsplaatsen voor de dorpsbewoners. Ze bieden onderdak aan het verenigingsleven. Ook dragen ze bij aan de sociale cohesie in dorpen waar ze soms nog de enig overgebleven voorziening zijn. Kenmerk van dorpshuizen is dat ze multifunctioneel zijn, waardoor een breed scala aan functies en activiteiten mogelijk is. Daarom worden dorpshuizen wel de spiegel van de plattelandssamenleving genoemd, want functies komen en functies gaan, al naar gelang de behoeften van de gebruikers en de actuele thema's in de samenleving.

Noord-Holland telt 134 dorpshuizen, waarvan er 81 zijn aan gesloten bij het Platform Dorpshuizen Noord-Holland (stand van zaken 2016)

Bestuur en beheer

Dorpshuizen worden bestuurd door vrijwilligers. Als het gebouw geen eigendom is van de gemeente, is de rechtsvorm meestal een stichting. De omzet van de bar en het verhuren van ruimten zijn het fundament voor de exploitatie. De draagkracht van de primaire doelgroepen (verenigingen, ouderen, jongeren) maken een puur commerciële uitbating van dorpshuizen moeilijk. Circa de helft van de dorpshuizen in Noord-Holland draait helemaal op vrijwilligers. Anderen hebben een beheerder in dienst of hebben de horeca verpacht.

Wat vindt je zoal in een dorpshuis?

apotheek, bibliotheek, binnen- en buitensport, bejaardensoos, buitenschoolse opvang, condoleances, commerciële huurders, cursussen, disco, dorpsraad, exposities, fanfare, film- en theateruitvoeringen, gezamenlijke maaltijden, gymnastiek voor ouderen, huisarts, jeugdhonk, jeugdsoos, kaartclubs, kinderactiviteiten, koersbal, koren, lezingen, peuterspeelzaal, speel-o-theek, stembureau, tandarts, toneelvereniging, uitvaartvereniging, vergaderingen, vrouwenvereniging, yoga.

Beleid van de gemeenten

De ene gemeente heeft veel over voor een goed functionerend dorpshuis, terwijl een andere gemeente vindt dat het zijn eigen boontjes moet doppen. Sommige gemeenten financieren groot onderhoud, anderen de activiteiten, exploitatie of niets. Dorpshuizen zijn verschillend georganiseerd. Hoe maak je daar beleid voor? Over dit onderwerp heeft Dorpswerk-NH de brochure Dorpshuizenbeleid geschreven, die is te vinden in de Vraagbaak.

Landelijk netwerk

In Noord-Holland is in 2002 het Platform Dorpshuizen Noord-Holland opgericht dat in 2017 is opgegaan in Dorpswerk Noord-Holland. De meeste ander provincies in Nederland hebben een vergelijkbare koepelorganisatie. Zij treffen elkaar vier maal per jaar in het platform Dorpshuizen.nl om ervaringen uit te wisselen en om over gezamenlijke belangenbehartiging van dorpshuizen te spreken. Gezamenlijk hebben ze de website dorpshuizen.nl, waarin zich De Vraagbaak bevindt, een website met 220 artikelen en bijlagen over bestuur en beheer.