Missie en doelstelling van de vereniging

Missie: De vereniging Dorpswerk Noord-Holland ondersteunt dorpen en dorpshuizen binnen de provincie Noord-Holland bij het bevorderen van de leefbaarheid en sociale samenhang. 

Doelstelling: Het op onafhankelijke wijze ondersteunen en behartigen van belangen van aangesloten dorpshuizen en dorpsbelangenorganisaties in de provincie Noord-Holland, gericht op het voortbestaan en het behoud, en zo mogelijk het verbeteren van de leefbaarheid van die gemeenschappen”.

De vereniging richt zich bij leefbaarheid van de omgeving op de volgende zes speerpunten:

  • Gemeenschappelijke voorzieningen en fysieke ontmoetingsplekken
  • Verenigingsactiviteiten, verenigingsleven en culturele activiteiten 
  • Toekomstgerichtheid (duurzaamheid)
  • Sociale samenhang
  • Vitaliteit
  • Belangenbehartiging

Toelichting op het begrip leefbaarheid

Onder leefbaarheid wordt verstaan “de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de voorwaarden en behoeften van de bewoners om samen te leven”.  Leefbaarheid kent een vraag- en een aanbodzijde: respectievelijk de behoeften van bewoners en wat de woonomgeving te bieden heeft. Leefbaarheid gaat verder dan alleen de objectief waarneembare niveaus van voorzieningen in een dorp, zoals het woningaanbod, openbaar vervoer en de aanwezigheid van scholen en winkels. De subjectieve beleving door de bewoners van de leefomgeving is volgens Dorpswerk Noord-Holland minstens zo’n belangrijke indicator voor de leefbaarheid.

Bewoners van veel dorpen en kleine kernen zetten zich sterk in voor de leefbaarheid en opvallend veel bewoners doen vrijwilligerswerk en worden lid van een vereniging voor vrijetijdsbesteding (dorpenmonitor, 2013). De woonomgeving wordt leefbaarder naarmate de sociale cohesie in een dorp sterker is.

De vitaliteit van een dorpsgemeenschap raakt de kernwaarde van Dorpswerk Noord-Holland. Het is eerder de betrokkenheid van de bewoners bij het dorp die de leefbaarheid bepalen dan het niveau van voorzieningen zelf. De voorzieningen en activiteiten zijn een resultaat van deze betrokkenheid. De capaciteit en kracht van een gemeenschap om dingen te realiseren bepalen het herstelvermogen van het dorp (Breman, 2013). “Bewoners van het platteland c.q. kleine kernen kunnen en mogen hun eigen leefomgeving als hoogst deskundigen en hoogst gemotiveerden vormgeven”.

Bundelen van belangen en gezamenlijk optrekken was de grondslag van beide organisaties. In toenemende mate wordt dit weer de basis voor veel initiatieven en activiteiten in het sociale domein. Ook in de nieuwe organisatie zal de meerwaarde van de gezamenlijke belangen en het collectief optrekken één van de speerpunten zijn. 

Het werkveld van de vereniging Dorpswerk Noord-Holland

In veel regio’s binnen de provincie is sprake van een veranderende demografische bevolkingssamenstelling. Dit houdt in: minder kinderen in het dorp, meer ouderen die bovendien langer leven, bevolkingsdaling en afname van de beroepsbevolking. Gezien de relatief lage bewonersdichtheid van het landelijk gebied kan dit een relatief grote impact hebben. Meer nog dan een kwantitatief vraagstuk van aantallen bewoners, het aantal woningen of voorzieningen gaat het hierbij vooral om de subjectieve waardering van leefbaarheid. Bestaande structuren en de capaciteit om dingen te organiseren komen onder druk te staan. Hiermee komt ook de leefbaarheid van de dorpen in het geding. Door binnen de dorpsgemeenschap met elkaar samen te werken kunnen bestaande structuren en organisaties in stand gehouden worden en nieuwe structuren opgezet om een antwoord te geven op actuele problemen. Mensen in plattelandsgebieden hebben er belang bij de vitaliteit en kwaliteit van hun leefomgeving op peil te houden. Het maakt de gemeenschap sterk als mensen in staat zijn samen hun toekomst vorm te geven. Daarmee kan de kwaliteit van de leefomgeving op peil gehouden worden of zelfs worden verbeterd. Dorpswerk Noord-Holland kan door haar provincie brede werkgebied hier een katalyserende rol in spelen.

Ook het overheidsbeleid is erop gericht de mogelijkheden van de lokale bevolking te versterken en hen actief te betrekken in de beleidsvorming. Dit betekent een grote verandering in denken en handelen. Zelfwerkzaamheid van de bevolking wordt gefaciliteerd door een positief actief betrokken overheid. Inwoners van kleine kernen werken samen en zijn in belangrijke mate verantwoordelijk voor de ontwikkeling van hun leefomgeving. Hierbij wordt de sociale infrastructuur in dorpen optimaal benut en versterkt. Dorpswerk Noord-Holland heeft veel ervaring en een breed netwerk en is in staat activiteiten te begeleiden die aansluiten bij de behoefte van de inwoners van dorpsgemeenschappen Daardoor kan ze fungeren als kritische gesprekspartner van de verschillende overheden en een constructieve bijdrage leveren aan de omslag van burger- naar overheidsparticipatie. 

Strategie

Dorpswerk Noord-Holland ondersteunt de lokale organisaties (dorpsbelangenorganisaties en besturen van dorpshuizen) bij het invullen van zelfwerkzaamheid voor het versterken van de vitaliteit van de dorpsgemeenschap. Het dorpshuis heeft daarin een belangrijke rol als centraal ontmoetingspunt in het dorp.

Daarnaast is Dorpswerk Noord-Holland een serieuze gesprekspartner voor de overheid als het gaat over generiek beleid voor dorps- en dorpshuisontwikkeling. Ze zet hierbij in op goede relaties met overheden, organisaties, dorpshuizen en dorpsbelangenorganisaties en maakt inzichtelijk wat er onder de bevolking leeft, om van daaruit inhoud te geven aan door de bevolking gedragen dorpsvisies. 

De strategie van de organisatie bestaat uit een drietal elementen: 

  1. Visie en belangenbehartiging

    * Het signaleren van trends in de samenleving
    * Het onderzoeken van behoeften en problemen van de bevolking
    * Het uitvoeren van pilotprojecten ter ondersteuning van de leefbaarheid in de kernen
    * Het delen van kennis en ervaringen zodat dorpen en dorpshuizen van elkaar kunnen leren, onder meer door het beschikbaar stellen van de informatie vanuit het bestand van de voormalige Vereniging voor Kleine kernen en Noord-Holland en het voormalige Platform Dorpshuizen in Noord-Holland.
    * Overleg met overheden en andere partijen.

  2. Dienstverlening aan de plaatselijke organisaties op het gebied van wet- en regelgeving; financiën/exploitatie; kennisverspreiding en organisatie.

  3. Procesbegeleiding: ondersteuning van de lokale organisaties met de hulp van adviseurs. Daarbij worden, onder meer, zelf ontwikkelde en innoverende methodieken gebruikt zoals bij dorpsplannen.